ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΚΑΙ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ

Η προοπτική μιας πανδημίας γρίπης επέστρεψε. Αυτή τη φορά από άλλο στέλεχος των ιών της γρίπης, τον ιό Α (Η1Ν1), που ονομάσθηκε ιός της "γρίπης των χοίρων", διότι φαίνεται ότι προήλθε από τους χοίρους. Προφανώς, ή τουλάχιστον σύμφωνα με τις τρέχουσες επιστημονικές απόψεις, οι χοίροι έπαιξαν τον ρόλο "δοχείων ανάμειξης" ήδη προϋπαρχόντων ιών γρίπης διαφόρων ειδών ώστε να αναδιαταχθούν γενετικά, δηλαδή να ανταλλάξουν γονίδια και να δώσουν γένεση σε ένα ριζικά νέο στέλεχος, τελείως άγνωστο στο ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπινου πληθυσμού της εποχής μας.
Όπως ακριβώς έκανα πριν τρία χρόνια, έψαξα στο Διαδίκτυο για επιστημονικά άρθρα που να περιγράφουν αναλυτικά την κλινική εικόνα θανατηφόρων ή σοβαρά επιπλεγμένων περιστατικών της γρίπης των χοίρων αλλά δεν βρήκα. Επομένως δεν υπάρχει στην ιατρική βιβλιογραφία βάση για να στηρίξει κανείς στέρεες προβλέψεις για δυνητικά σωτήρια ομοιοπαθητική αγωγή για τη γρίπη των χοίρων, προς το παρόν τουλάχιστον. Μπορούμε να κάνουμε μόνο υποθέσεις. Μετα από αυτή τη διευκρίνιση, εάν οι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί και οι επιπλοκές από τις οποίες πέθαναν τα θύματα της γρίπης των χοίρων ήταν οι ίδιες με αυτές της γρίπης των πτηνών, τότε μπορούμε λογικά να συμπεράνουμε ότι τα ομοιοπαθητικά φάρμακα που θα χρησιμοποιηθούν θα είναι αυτά που διαπραγματευθήκαμε στην προηγούμενη ανάρτηση (post) "Γρίπη των πτηνών και Ομοιοπαθητική."

ΥΓ. Ενας ομοιοπαθητικός συνάδελφος από το Μεξικό (Dr. Jose Matuk) μού έγραψε ότι στην επιδημία της γρίπης των χοίρων είχαν περιπτώσεις Aconitum, Bryonia, Gelsemium και Arsenicum (ωστόσο χωρίς να διευκρινίσει εάν αυτά τα φάρμακα περιλάμβαναν και κρούσματα με σοβαρές επιπλοκές της νόσου). Θέλω να τον ευχαριστήσω για την πληροφορία που μας έδωσε, ελπίζοντας ότι και άλλοι ομοιοπαθητικοί γιατροί από όλο τον κόσμο θα συνεχίσουν να μας παρέχουν πολύτιμες σχετικές πληροφορίες.

SWINE INFLUENZA AND HOMEOPATHY

The prospect of an influenza pandemic is back again. This time from another strain of the influenza viruses, the A(H1N1), called "swine" flu virus, because it seems to have originated in pigs. Apparently, or in accordance with the current scientific knowledge anyway, the pigs served as the "mixing vessel" for already existing influenza virus strains of different species to reassort genetically, that is to swap their genes and give birth to a radically new strain, totally unfamiliar to the immune system of current human population.
Just as I did three years ago, I looked through Web search for scientific articles describing comprehensively the clinical picture of lethal or seriously complicated incidents of the "swine" flu cases, but I didn't find any. So, there isn't a ground in medical literature on which solid predictions can be based about potentially salutary homeopathic treatment for "swine" flu, at least at the moment. All we can make is presumptions. In this way, if the pathophysiologic processes and complications from which the swine influenza victims died were the same as those in avian influenza victims, then we may reasonably conjecture that the homeopathic remedies to use will be these dealt with in the previous post "Avian influenza and Homeopathy".

PS. A homeopathic colleague from Mexico (Dr. Jose Matuk) wrote to me that in the swine flu epidemic they had cases of Aconitum, Bryonia, Gelsemium and Arsenicum (however without making clear whether these included the seriously complicated cases too). I want to thank him for the information provided, hoping that other homeopathic colleagues around the world, too, will keep providing the homeopathic community with valuable relevant information.

ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ ΚΑΙ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ

Δημοσιεύω την προηγούμενη προ τριετίας ανάρτηση (post) και στα Ελληνικά, για τους Ελληνες ομοιοπαθητικούς συναδέλφους, πιστεύω λίγους, που δεν είναι τόσο εξοικειωμένοι με τα Αγγλικά.

Γίνεται πολύς θόρυβος πρόσφατα σχετικά με τη γρίπη των πτηνών και η ανησυχία φθάνει μέχρι τον πανικό όταν συνδυάζεται με ανεπαρκείς ή ασαφείς πληροφορίες από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Η ανησυχία είναι σίγουρα δικαιολογημένη σε κάποιο βαθμό. Είναι αλήθεια ότι η γρίπη των πτηνών είναι δύσκολο να μεταδοθεί από τα πτηνά στον άνθρωπο, αλλά, σε περίπτωση μόλυνσης, προκαλείται σοβαρή νόσηση με μεγάλη θνητότητα, ειδικά σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες. Επιπλέον, η πιθανότητα να μεταλλαχθεί ο ιός σε ένα στέλεχος ικανό να μεταδίδεται απευθείας από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι η κύρια πηγή ανησυχίας, επειδή ο ιός μπορεί στη συνέχεια να προκαλέσει πανδημία γρίπης της ίδιας, ή ακόμη μεγαλύτερης, έκτασης με την πανδημία γρίπης του1918.

Τα διαθέσιμα θεραπευτικά μέσα σήμερα είναι πτωχά. Το Oseltamivir (Tamiflu) είναι το μόνο αποτελεσματικό φάρμακο, κλινικά δοκιμασμένο στούς ανθρώπους. Ομως πρέπει να δοθεί νωρίς στη διάρκεια της νόσου, δεν είναι πάντα αποτελεσματικό και υπάρχουν ήδη αναφορές για ανθεκτικά στελέχη. Στον τομέα της πρόληψης, ακόμα και αν αγνοήσουμε τις επιφυλάξεις της Ομοιοπαθητικής σχετικά με τούς εμβολιασμούς, το εμβόλιο είναι ακόμα σε πειραματικό στάδιο.

Στο πλαίσιο αυτό, τίθεται το ερώτημα εάν Ομοιοπαθητική έχει κάτι να προσφέρει. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει το μέλλον, φυσικά, ούτε μπορεί να διεκδικήσει προκαταβολικά δάφνες δόξας για την Ομοιοπαθητική, αλλά η προσωπική μου απάντηση στο ερώτημα είναι θετική, βασισμένη στην ακόλουθη έρευνα της ομοιοπαθητικής βιβλιογραφίας. Μόνο μια δοκιμή στην πράξη θα αποδείξει κατά πόσο αυτή η άποψη είναι βάσιμη και ρεαλιστική ή υπερβολικά αισιόδοξη, αλλά κανείς δεν επιθυμεί μια ευκαιρία για την δοκιμή αυτή. Ωστόσο, είναι φρόνιμο και συνετό οι ομοιοπαθητικοί γιατροί να είναι έτοιμοι για κάτι που μακάρι να μη συμβεί ποτέ στη χώρα τους.

Στην έρευνα μου σχετικά με το ποια ομοιοπαθητικά φάρμακα θα μπορούσαν να αποδειχθούν χρήσιμα στην περίπτωση ανθρώπινου κρούσματος της γρίπης των πτηνών, ακολούθησα την ακόλουθη διαδικασία. Εψαξα στο Διαδίκτυο για άρθρα που περιγράφουν την κλινική εικόνα ανθρώπινων κρουσμάτων γρίπης των πτηνών στη Νοτιοανατολική Ασία. Εκανα repertorising με βάση αυτά τα συμπτώματα, επέλεξα τα φάρμακα που εμφανίσθηκαν πιο συχνά και πιο έντονα (με έντονη-bold γραφή και πλάγια-italics) και τα παρουσιάζω παρακάτω, μαζί με κάποια σχόλια σχετικά με την πιθανή τους χρησιμότητα. Η μέθοδος αυτή έχει ένα αναπόφευκτο μειονέκτημα από oμοιοπαθητική άποψη. Δεν λήφθηκαν υπόψη τυχόν τροποποιητικοί παράγοντες των σημείων και των συμπτωμάτων της νόσου, που μπορεί να ήταν παρόντες, αλλά δεν αναφέρθηκαν από τους θεράποντες γιατρούς, ως ανευ σημασίας από αλλοπαθητική άποψη. Αν συμβαίνει αυτό, η ακόλουθη ιεραρχική κατάταξη των φαρμάκων ανάλογα με την πιθανή αποτελεσματικότητα τους στη θεραπεία της γρίπης των πτηνών μπορεί να είναι διαφορετική και άλλα φάρμακα ενδεχομένως να πρέπει να προστεθούν στον κατάλογο των χρήσιμων φαρμάκων. Παρά το ενδεχόμενο αυτό μειονέκτημα της, νομίζω ότι η μελέτη θα είναι χρήσιμη και υποβοηθητική στους ομοιοπαθητικούς γιατρούς για την αντιμετώπιση της γρίπης των πτηνών.

Από τα άρθρα σχετικά με τα ανθρώπινα κρούσματα της γρίπης των πτηνών που βρέθηκαν στο Διαδίκτυο, το πλέον ολοκληρωμένο είναι αυτό που δημοσιεύθηκε στην New England Journal of Medicine, το Σεπτέμβριο του 2005. Από το άρθρο αυτό παραθέτω ένα απόσπασμα σχετικά με τα κλινικά συμπτώματα και την πορεία της νόσου παρακάτω.

Αρχικά συμπτώματα
Οι περισσότεροι ασθενείς έχουν ως αρχικά συμπτώματα υψηλό πυρετό (συνήθως με θερμοκρασία μεγαλύτερη των 38 ° C) και νόσο που μοιάζει με γρίπη με συμπτώματα του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος. Συμπτώματα των ανώτερων αναπνευστικών οδών είναι παρόντα μόνο μερικές φορές. Σε αντίθεση με τους ασθενείς με λοιμώξεις που προκαλούνται από ιούς της γρίπης των πτηνών Α (H7), οι ασθενείς με γρίπη των πτηνών A (H5N1) σπάνια έχουν επιπεφυκίτιδα. Διάρροια, έμετος, κοιλιακό άλγος, πλευριτικός πόνος και αιμορραγία από τη μύτη και τα ούλα έχουν επίσης αναφερθεί νωρίς κατά τη διάρκεια της ασθένειας σε ορισμένους ασθενείς. Υδαρής διάρροια χωρίς αίμα ή φλεγμονώδεις αλλοιώσεις φαίνεται να είναι πιο συχνή από ό,τι σε γρίπη που οφείλεται σε ανθρώπινους ιούς και μπορεί να προηγείται των αναπνευστικών εκδηλώσεων έως και μία εβδομάδα. Μία έκθεση περιγράφει δύο ασθενείς που παρουσιάσθηκαν με εγκεφαλοπάθεια και διάρροια χωρίς εμφανή αναπνευστικά συμπτώματα.
Κλινική Εξέλιξη
Συμπτώματα του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος εκδηλώνονται νωρίς στη διάρκεια της νόσου και ευρίσκονται συνήθως κατά την εμφάνιση του ασθενούς. Σε μια σειρά, δύσπνοια αναπτύχθηκε κατά μέσο όρο 5 ημέρες μετά την εκδήλωση της νόσου (εύρος, 1 έως 16). Αναπνευστική δυσχέρεια, ταχύπνοια, και εισπνευστικοί ρόγχοι είναι συχνά φαινόμενα. Η παραγωγή πτυέλων ποικίλλει και μερικές φορές είναι αιματηρή. Σχεδόν όλοι οι ασθενείς έχουν κλινικά εμφανή πνευμονία. Οι ακτινολογικές αλλοιώσεις περιλαμβάνουν διάχυτες, πολυεστιακές, ή οζώδεις διηθήσεις, διάμεσες διηθήσεις και τμηματική ή λοβώδη πύκνωση με αεροβρογχογράμματα. Οι ακτινογραφικές ανωμαλίες ήταν παρούσες κατά μέσο όρο 7 ημέρες μετά την εκδήλωση του πυρετού σε μία μελέτη (εύρος, 3 έως 17). Στην πόλη Ho Chi Minh του Βιετνάμ, πολυεστιακή πύκνωση που αφορούσε τουλάχιστον δύο ζώνες ήταν η πιο κοινή ανωμαλία μεταξύ των ασθενών κατά τη στιγμή της εισαγωγής. Υπεζωκοτικές συλλογές είναι σπάνιες. Περιορισμένα μικροβιολογικά δεδομένα δείχνουν ότι η διαδικασία αυτή είναι μία πρωτοπαθής ιογενής πνευμονία, συνήθως χωρίς βακτηριδιακή επιλοίμωξη κατά το χρόνο της εισαγωγής στο νοσοκομείο..
Η εξέλιξη σε αναπνευστική ανεπάρκεια έχει συσχετισθεί με διάχυτες, αμφοτερόπλευρες, "δίκην εσμυρισμένης υάλου" διηθήσεις και εκδηλώσεις του συνδρόμου οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (ARDS). Στην Ταϊλάνδη, ο μέσος χρόνος από την έναρξη της νόσου μέχρι την εμφάνιση του ARDS ήταν 6 ημέρες (εύρος, 4 έως 13. Πολυοργανική ανεπάρκεια με σημεία νεφρικής δυσλειτουργίας και ενίοτε επηρεασμού της καρδιακής λειτουργίας, που περιλαμβάνει την καρδιακή διάταση και υπερκοιλιακές ταχυαρρυθμίες, ήταν συχνά φαινόμενα. Άλλες επιπλοκές περιλαμβάνουν πνευμονία σχετιζόμενη με αναπνευστήρα, πνευμονική αιμορραγία, πνευμοθώρακα, παγκυτταροπενία, σύνδρομο Reye και σύνδρομο σήψης χωρίς τεκμηριωμένη βακτηριαιμία.
Θνησιμότητα
Το ποσοστό θανάτων μεταξύ των ασθενών στο νοσοκομείο ήταν υψηλό, αν και το συνολικό ποσοστό είναι μάλλον πολύ χαμηλότερο. Σε αντίθεση με το 1997, όταν οι περισσότεροι θάνατοι σημειώθηκαν μεταξύ ασθενών ηλικίας άνω των 13 ετών, οι πρόσφατες λοιμώξεις απο γρίπη των πτηνών A (H5N1) έχουν προκαλέσει υψηλά ποσοστά θανάτων των βρεφών και των μικρών παιδιών.. Η θνητότητα ήταν 89 τοις εκατό μεταξύ των ατόμων ηλικίας κάτω των 15 ετών στην Ταϊλάνδη. Ο θάνατος επήλθε κατά μέσο όρο σε 9 ή 10 ημέρες μετά την εκδήλωση της νόσου (εύρος, από 6 έως 30), και οι περισσότεροι ασθενείς πέθαναν από προοδευτική αναπνευστική ανεπάρκεια.

Μετά από repertorisation με το Synthesis (Repertorium Homeopathicum Syntheticum, 5η έκδοση, επιμελημένο από τον Frederik Schroyens, Homeopathic Book Publishers, London) χρησιμοποιώντας τα παραπάνω συμπτώματα και σημεία, προέκυψαν τα ακόλουθα φάρμακα. Σε παρένθεση γράφονται: α) ο αριθμός της σελίδας του Synthesis όπου ευρίσκεται η ρούμπρικα, β) ο αριθμός των φαρμάκων που υπάρχουν στην ίδια ρούμπρικα και στο ίδιο επίπεδο (δηλαδή με έντονη (bold) γραφή, πλάγια (italics) γραφή κλπ.), με το υπο εξέταση φάρμακο.

Antimonium tartaricum (Ant-t.)
Φαίνεται ότι το Antimonium tartaricum θα είναι το βαρύ όπλο του ομοιοπαθητικού φαρμακευτικού οπλοστασίου για την καταπολέμηση της γρίπης των πτηνών λόγω των παρακάτω χαρακτηριστικών του:
▪ Είναι ένα από τα κύρια φάρμακα που προκαλούν πνευμονία με ταχύπνοια, δύσπνοια και βήχα.
Chest > inflammation, lungs (p.1014) → Ant-t. (+17)
Respiration > accelerated (p.943) → Ant-t. (+13)
Respiration > difficult, with cough (p.949) → Ant-t. (+9)
▪ Είναι ένα από τα κύρια φάρμακα που προκαλούν πνευμονία σε παιδιά, που είναι η ηλικιακή ομάδα με τα υψηλότερα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας από γρίπη των πτηνών
Chest > inflammation, lungs, children, infants (p.1015) → Ipec., ant.t (+9)
▪ Το Ant-t. έχει πολλές αναπνευστικές εκκρίσεις, που προκαλούν θορυβώδη αναπνοή, τις οποίες, όμως, δεν μπορεί να αποβάλει. Τα χαρακτηριστικά αυτά υπενθυμίζουν την κλινική εικόνα του πνευμονικού οιδήματος, στο οποίο η ανάδευση του εξιδρώματος στα βρογχιόλια προκαλεί τον χαρακτηριστικό "κροταλιστό" (rattling) ήχο του Ant-t. Η άφθονη εξίδρωση υγρών στους πνεύμονες είναι η αιτία της κυάνωσης, της αναπνευστικής ανεπάρκειας και, τελικά, του θανάτου από ασφυξία των θυμάτων της γρίπης των πτηνών.
Cough > rattling (p.980) → Ant.t. (+4)
Face > discoloration bluish, lips (p.489) → Ant-t. (+8)
Respiration > asphyxia (p.944) → Ant-t. (+0) (το μόνο φάρμακο με bold)
Respiration > asphyxia, children, newborns (p.944) → Ant-t. (+1)
▪ Σε μεγάλο ποσοστό, έως και 70%, οι ασθενείς με γρίπη των πτηνών έχουν διάρροια και, σε μικρότερο ποσοστό, εμέτους. Το Ant-t. καλύπτει αυτά τα συμπτώματα και, το πιο εντυπωσιακό, είναι το μόνο φάρμακο που προκαλεί διάρροια σε πνευμονία (εστω και αν είναι με συνήθη γραφή (ordinary) στη ρούμπρικα).
Rectum > diarrhea (p.760) → Ant-t. (+42)
Rectum > diarrhea in pneumonia (p.766) → Ant-t. (το μόνο φάρμακο στη ρούμπρικα)
Stomach > vomiting (p.673) → Ant-t. (+28)
Stomach > vomiting, coughing (p.674) → Ant-t (+6)
▪ Έχει παρατηρηθεί ότι θύματα της γρίπης των πτηνών είναι ασθενείς των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά υπερβολικά στον ιό με υπερπαραγωγή φλεγμονωδών διαμεσολαβητών και η συνακόλουθη έντονη φλεγμονή στους πνεύμονες και τα άλλα όργανα οδηγεί τελικά στο θάνατο. Ταυτόσημη ρούμπρικα δεν υπάρχει φυσικά στο ομοιοπαθητικό repertory, αλλά η εμφάνιση παρενεργειών μετά απο εμβολιασμό είναι ενα παραπλήσιο βιολογικά φαινόμενο, δεδομένου ότι προέρχεται από υπερδιέγερση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Generals > vaccination, after (p.1698) → 3 BOLD CAPITAL / 4 bold / Ant-t. (+9)
(Και ένα σχόλιο, με την ευκαιρία: Σε ορισμένες ομάδες συζήτησης του Διαδικτύου (Web fora) που συζητούν για τη γρίπη των πτηνών και την ομοιοπαθητική, υπάρχουν απόψεις που προτείνουν τη χρήση φαρμάκων του φυματινικού μιάσματος. Είμαι εναντίον αυτού του τύπου σκέψης στην Ομοιοπαθητική και πιστεύω ότι η συνταγογράφηση θα πρέπει να βασίζεται στο συνδυασμό των υπαρχόντων συμπτωμάτων και τους τροποποιητικούς παράγοντες. Παρ' όλα αυτά, εάν κάποιος ομοιοπαθητικός συνάδελφος αποφασίσει να χρησιμοποιήσει αυτόν τον τρόπο σκέψης στην πράξη, θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ των φαρμάκων του συκωτικού μιάσματος, το οποίο χαρακτηρίζεται από υπερπαραγωγή ουσιών, υπερέκκριση και ανοσολογική υπερδιέγερση και όχι του φυματινικού μιάσματος, που σχετίζεται με υπο-διέγερση και ανεπάρκεια του ανοσοποιητικού συστήματος).
▪ Σε περίπτωση πνευμονίας από γρίπη των πτηνών, η παρουσία υπνηλίας, ενός χαρακτηριστικού του Ant-t., πιθανά απόρροιας διαταραχών ανταλλαγής των αερίων του αίματος (υπερκαπνίας και υποξίας), θα είναι ένα σημείο επιβεβαιωτικό της διάγνωσης του Ant-t.
Sleep > sleepiness, during heat (p.1411) → Ant-t. (+11)
Sleep > sleepiness, in pneumonia (p.1412) → Ant-t. (+1) (δεν υπάρχει φάρμακο με έντονη (bold) γραφή)
▪ Σε ένα άλλο άρθρο του NEJM αναφέρονται οι περιπτώσεις δύο παιδιών που υπέκυψαν στη γρίπη των πτηνών με κλινική εικόνα εμπύρετης εγκεφαλίτιδας (αυξανόμενη υπνηλία και τελικά κώμα) σε συνδυασμό με διάρροια, με ή χωρίς αναπνευστικά συμπτώματα. Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι το Ant-t. καλύπτει αυτόν τον αστερισμό συμπτωμάτων.
Sleep > sleepiness, during heat (p.1411) → Ant-t. (+11)
Sleep > sleepiness, during diarrhea (p.1410) → Ant-t (+3) (δεν υπάρχει φάρμακο με bold).
Sleep > sleepiness, during diarrhea in children (p.1410) → Ant-t. (το μόνο φάρμακο στη ρούμπρικα)
Sleep > sleepiness, with cough (p.1410) → Ant-t. (+0) (το μόνο φάρμακο με bold)

Ipecacuanha (Ip.)
Λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά της, φαίνεται ότι η Ip. θα είναι ένα άλλο φάρμακο που πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά στη θεραπεία της γρίπης των πτηνών. Εχει πολλά συμπτώματα κοινά με το Ant-t., αλλά μάλλον θα πρέπει να επιλέγεται όταν η ναυτία και ο έμετος κυριαρχούν στην κλινική εικόνα και συνυπάρχει αιμορραγία από τη μύτη.
▪ Η Ip. περιλαμβάνεται στις παρακάτω ρούμπρικες:
Chest > inflammation, lungs (p.1014) → Ip. (18 bold , 55 italics )
Respiration > accelerated (p.943) → Ip. (+13)
Respiration > difficult, with cough (p.949) → Ip. (+9)
Chest >inflammation, lungs, children, infants (p.1015) → Ipec. (το μόνο με bold)
Cough > rattling (p.980) → Ip. (+4)
Face > discoloration bluish, lips (p.489) → Ip. ( 9 bold , 23 italics )
Rectum > diarrhea (p.760) → Ip. (+42)
Stomach > vomiting (p.673) → Ip. (+28)
Stomach > vomiting, coughing (p.674) → Ip. (+6)
Nose > epistaxis, whooping cough (p.468) → Ip. (+2)
Mouth > bleeding gums (p.534) → ΟΧΙ
Sleep > sleepiness, with cough (p.1410) → Ip.(+1) ( 1 bold )

Carbo vegetabilis (Carb-v.)
Το Carb-v. περιλαμβάνεται σε αρκετές από τις παραπάνω ρούμπρικες, αλλ' όμως απουσιάζει και απο αρκετές άλλες. Είναι ένα φάρμακο που επίσης προκαλεί αιμορραγίες, κυρίως σκοτεινού χρώματος (προφανώς φλεβικής προέλευσης), σε αντίθεση με την Ip. όπου το αίμα είναι ζωηρό κόκκινο (προφανώς αρτηριακό) (Nose > epistaxis, blood bright…dark…p.466). Πρόσθετα χαρακτηριστικά είναι αδυναμία και εξάντληση που είναι κοινά συμπτώματα της γρίπης.
▪Chest > inflammation, lungs (p.1014) → Carbo-v. (+17)
Respiration > accelerated (p.943) → Carbo-v. (+13)
Respiration > difficult, with cough (p.949) → Carb-v. ( 10 bold , 16 italics )
Cough > rattling (p.980) → Carb-v. ( 5 bold , 32 italics )
Rectum > diarrhea (p.760) → Carb-v. (+42)
Stomach > vomiting (p.673) → ΟΧΙ
Stomach > vomiting, coughing (p.674) → Carbo-v. ( 7 bold , 29 italics )
Nose > epistaxis (p.465) → Carb-v. (+35)
Mouth > bleeding gums (p.534) → Carb-v. (+11)

Ars., Phosph., Lyc., Kali-carb., Bry., Chel. Ars., Phosph., Lyc., Kali-carb., Bry., Chel. etc. κλπ.
Διάφορα πολύχρηστα φάρμακα εμφανίζονται στις γενικές και ευρείες προαναφερθείσες ρούμπρικες, αλλά νομίζω ότι δεν είναι απαραίτητο να τα περιγράψω αναλυτικά, διότι είναι πολύ γνωστά. Εξάλλου, η επιλογή τους θα εξαρτηθεί κυρίως από την παρουσία των ειδικών χαρακτηριστικών και των τροποποιητικών παραγόντων τους.

Laurocerasus (Laur.)
Ο Laur. σχετίζεται κυρίως με καρδιακές παθήσεις και του αναπνευστικού, οι οποίες προκαλούν καρδιακή και περιφερική κυκλοφορική ανεπάρκεια (σοκ), αλλά δεν υπάρχουν άλλες πληροφορίες για τη συσχέτιση του με τη γρίπη των πτηνών. Ωστόσο, θα πρέπει να τον έχουμε κατά νού για να αναζητήσουμε τα ειδικά χαρακτηριστικά του σε περίπτωση γρίπης των πτηνών.

Camphora (Camph.)
Η Camph. ενδείκνυται σε ορισμένες περιπτώσεις σοκ, επομένως ισχύει ο,τι γράφηκε και για τον Laur.

Drosera (Dros.)
Αν και η Dros. προκαλεί βήχα και ρινορραγία, επηρεάζει κυρίως το ανώτερο και όχι το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα (δεν περιλαμβάνεται στις ρούμπρικες της πνευμονίας και της ταχύπνοιας), επομένως δεν φαίνεται πιθανό να χρησιμεύσει σε περίπτωση σοβαρής νόσησης απο γρίπη των πτηνών με πνευμονία.

Εν κατακλείδι, οι ομοιοπαθητικοί γιατροί, έχοντας πλήρη γνώση των ομοιοπαθητικών φαρμάκων με χαρακτηριστικά που ταιριάζουν με τα κλινικά χαρακτηριστικά της γρίπης των πτηνών στους ανθρώπους, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την ανεπιθύμητη προοπτική της έλευσης της στις χώρες μας με ψυχραιμία και χωρίς πανικό.